For a better experience please change your browser to CHROME, FIREFOX, OPERA or Internet Explorer.
Καλώς ήλθατε στο Circular Act
Καλέστε μας: (+30) 210 572 1404
Ευρωπαϊκή Ένωση
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, έχει αντιληφθεί πολύ νωρίς την αξία της Κυκλικής Οικονομίας και τις ευκαιρίες που δημιουργούνται για τις επιχειρήσεις, τους οργανισμούς και τα κράτη. Στα πλαίσια αυτά, από το 2014 έχει προχωρήσει στην εισαγωγή της έννοιας αυτής σε νομοθετικά κείμενα και συγκεκριμένα στο πρόγραμμα «Towards a circular economy: a zero waste programme for Europe», στο οποίο και περιέχονται οι κατευθυντήριες οδηγίες που αφορούν την διαχείριση των αποβλήτων. Ταυτόχρονα, η Κυκλική Οικονομία συνδέεται άμεσα με την πολιτική που εφαρμόζει η Ε.Ε. για την ενεργειακή αποδοτικότητα, ενώ σχετίζεται και με την Στρατηγική Ευρώπη 2020, η οποία επιδιώκει να δημιουργηθεί μια έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς να υπάρχουν αποκλεισμούς ανάπτυξη (Bourguignon,2014).
Ένα χρόνο αργότερα, το 2015, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προέβη στην έγκριση ορισμένων μέτρων, τα οποία αφορούσαν την Κυκλική Οικονομία, έτσι ώστε να μπορέσει να ενισχύσει τόσο τις επιχειρήσεις, όσο και τους καταναλωτές, έτσι ώστε να μπορέσει να υπάρξει αξιοποίηση των πόρων με τρόπο που θεωρείται βιώσιμος. Απώτερος στόχος των δράσεων αυτών ήταν να συμβάλλουν στο «κλείσιμο του κύκλου ζωής» των προϊόντων, μέσω των διαδικασιών της ανακύκλωσης και της επαναχρησιμοποίησης. Ουσιαστικά, επιδιώκεται να υπάρξει η μέγιστη δυνατή αξία και χρήση από τις πρώτες ύλες, τα προϊόντα και τα απόβλητα, ενώ παράλληλα, έμφαση δίνεται στην εξοικονόμηση ενέργειας, καθώς και στην μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Για την επιτυχή εφαρμογή των μέτρων που προβλέπονταν δεσμεύτηκαν μέσω του προγράμματος “Horizon 2020”, 650 εκατομμύρια ευρώ, καθώς επίσης και χρηματοδότηση ύψους 5,5 δις ευρώ που προέρχεται από τα διαρθρωτικά ταμεία και αφορά την διαχείριση των αποβλήτων, καθώς επίσης και τις επενδύσεις στον τομέα της κυκλικής οικονομίας σε εθνικό επίπεδο. Έμφαση δόθηκε την ίδια περίοδο στις πλαστικές ύλες, στην σπατάλη τροφίμων, στις πρώτες ύλες που θεωρούνται ιδιαίτερης σημασίας, στις κατασκευές, καθώς επίσης και στις κατεδαφίσεις. Ακόμη, στόχευση υπήρξε στον τομέα της βιομάζας, όπως επίσης και στα προϊόντα που θεωρούνται βιολογικής προέλευσης (Ευρωπαϊκή Επιτροπή,2015).
Ακολούθως, τον Δεκέμβριο του 2019, η Ευρωπαϊκή Ένωση προέβη στην ανακοίνωση της «Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας», η οποία ουσιαστικά εξειδίκευε τα μέτρα που αφορούν την επίτευξη των στόχων του θεματολογίου που αφορούν την βιώσιμη ανάπτυξη των Ηνωμένων Εθνών και αφορούν το έτος 2030. Στα πλαίσια της «Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας», η Κυκλική Οικονομία δίνει περισσότερη έμφαση στον τομέα της βιομηχανίας, των τροφίμων, της βιοποικιλότητας, των τοξικών ουσιών, καθώς και της καινοτομίας. Στα πλαίσια αυτά, οι Άξονες της Κυκλικής Οικονομίας που τέθηκαν ήταν οι ακόλουθοι:
Άξονας πρώτος-Κυκλικός σχεδιασμός και μέθοδοι παραγωγής
Είναι γεγονός ότι ο σχεδιασμός, καθώς επίσης και η παραγωγή των προϊόντων συνδέεται άμεσα με τις διαθέσιμες πρώτες ύλες, καθώς επίσης και με την διαθεσιμότητα των πόρων, ενώ η εν λόγω διαδικασία επηρεάζει και την παραγωγή αποβλήτων. Στα πλαίσια αυτά, η Ε.Ε. επιδιώκει να επιτυγχάνεται ευφυής οικολογικός σχεδιασμός, όπως επίσης και να αναπτύσσονται καινοτομίες και ανάλογα κίνητρα, έτσι ώστε να υπάρξει αλλαγή της παραγωγικής διαδικασίας. Μέσω τους ευφυούς και οικολογικού σχεδιασμού διαμορφώνονται προϊόντα που είναι περισσότερο ανθεκτικά, ενώ ενισχύεται και η χρήση υλικών που θεωρούνται ανακυκλωμένα. Περαιτέρω, στον βιομηχανική τομέα προωθείται η διαδικασία της βιομηχανικής συμβίωσης, καθώς και η προμήθεια πρώτων υλών, με τρόπους που θεωρούνται αειφόροι, ενώ δεν θα πρέπει να παραλειφθεί το γεγονός ότι μέσω των πρακτικών Κυκλικής Οικονομίας ενισχύονται οι συνεργασίες που αναπτύσσονται μεταξύ διαφορετικών αλυσίδων αξίας.
Άξονας δεύτερος-κατανάλωση
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ως στόχο την προστασία των καταναλωτών, καθώς και την αύξηση των επιπέδων ευαισθητοποίησης για την υποστήριξη της εφαρμογής της κυκλικής οικονομίας. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι η κατανάλωση διαδραματίζει σημαίνοντα ρόλο στην παραγωγή οικιακών αποβλήτων, με την Ε.Ε. να σκοπεύει στην αποφυγή δημιουργίας αποβλήτων, όπως επίσης και στην επαναχρησιμοποίηση αυτών, μέσω της κοινής χρήσης προϊόντων ή υποδομών, όπως και μέσω της κατανάλωσης υπηρεσιών αντί για προϊόντα.
Ιδιαίτερη αναφορά θα πρέπει να γίνει σε επίπεδο δημοσίου τομέα, όπου η κατανάλωση σχετίζεται με τις συναπτόμενες συμβάσεις που αφορούν τις προμήθειες. Η Ε.Ε. στα πλαίσια των «Πράσινων Δημοσίων Συμβάσεων», έχει προβεί στην ανάπτυξη 19 νέων κατηγοριών αγαθών και υπηρεσιών. Ενδιαφέρον έχει και το γεγονός ότι 2019, η Ε.Ε. εισήγαγε για πρώτη φορά τον όρο Κυκλική Δημοσία Σύμβαση, ενώ για την διάδοση αυτής αναπτύχθηκε σχετικό εκπαιδευτικό υλικό, καθώς επίσης και καλές πρακτικές και σχετικές οδηγίες.
Με την έννοια των «Πράσινων Δημοσίων Συμβάσεων», προσδιορίζονται οι συμβάσεις μέσω των οποίων μπορεί να γίνει προμήθεια προϊόντων, υπηρεσιών και εργασιών από τον δημόσιο τομέα, δίνοντας έμφαση σε «πράσινα κριτήρια». Ουσιαστικά, οι δημόσιοι οργανισμοί έχουν τη δυνατότητα να προβαίνουν στη χρήση περιβαλλοντικών κριτηρίων κατά τη διαδικασία προκήρυξης διαγωνισμών, όπως επίσης και κατά το στάδιο αξιολόγησης των προσφορών, ενώ συνάμα είναι αναγκαίο να τηρούνται οι αρχές της διαφάνειας, της ισότιμης μεταχείρισης και της μη διάκρισης. Εφαρμόζοντας οι υπηρεσίες προμηθειών τις συμβάσεις αυτές μπορεί και περιορίζεται σημαντικά το ενεργειακό και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα αυτών, ενώ παράλληλα μειώνονται οι αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι μέσω των συμβάσεων αυτών υπάρχει προώθηση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας, ενώ συνάμα, οι συμβάσεις αυτές μπορούν να λειτουργήσουν ως παράδειγμα για τον ιδιωτικό τομέα.
Άξονας τρίτος και τέταρτος-Διαχείριση των αποβλήτων και μετατροπή αποβλήτων σε πόρους
Η βασικότερη θεώρηση στα πλαίσια των αξόνων αυτών είναι ότι τα απόβλητα μπορούν να συνεκτιμώνται πλέον ως πόροι. Στα πλαίσια αυτά, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει προβεί στη θέσπιση σχετικών κανόνων που αφορούν τη διάθεση των προϊόντων λίπανσης, όπως επίσης και στον περιορισμό της χρήσης ουσιών που θεωρείται ότι είναι επικίνδυνες, σε επίπεδο ηλεκτρονικού και ηλεκτρικού εξοπλισμού.
Ιδιαίτερη αναφορά θα πρέπει να γίνει στη νέα προγραμματική περίοδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2021-2027), κατά την οποία τίθενται πέντε βασικοί στόχοι πολιτικής που είναι οι ακόλουθοι:
Η μετάβαση σε μια πιο έξυπνη Ευρώπη, όπου ουσιαστικά θα επιτευχθεί ένας έξυπνος και καινοτόμος μετασχηματισμός
Η διαμόρφωση μιας περισσότερο «πράσινης» Ευρώπης, όπου παράγονται χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα
Η επίτευξη μιας περισσότερο διασυνδεδεμένης Ευρώπης, δίνοντας έμφαση στην κινητικότητα και στις περιφερειακές διασυνδέσεις Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών (ΤΠΕ)
Μια Ευρώπη που βρίσκεται εγγύτερα στους πολίτες της και μπορεί να πετύχει μια βιώσιμη και συνάμα ολοκληρωμένη ανάπτυξη των αστικών, αγροτικών και παράκτιων περιοχών, με τις δράσεις αυτές να στηρίζονται σε πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται τοπικά.